Bosna i Hercegovina nastavlja da se u velikoj mjeri oslanja na finansijsku podršku svojih građana koji žive i rade u inostranstvu. Prema najnovijim podacima Centralne banke Bosne i Hercegovine (CBBiH), priliv novčanih doznaka iz dijaspore ne pokazuje znakove usporavanja, već naprotiv, potvrđuje svoju ključnu ulogu u ekonomskom sistemu zemlje. U prvih devet mjeseci 2025. godine, personalni transferi, odnosno novčane doznake, dostigli su iznos od 3,26 milijardi konvertibilnih maraka.
Ovaj impresivni iznos još jednom potvrđuje da je dijaspora jedan od najstabilnijih izvora prihoda za bh. ekonomiju. Uprkos globalnim ekonomskim izazovima i usporavanju privrednih aktivnosti u pojedinim razvijenim zemljama gdje živi veliki broj naših građana, spremnost dijaspore da pomaže porodicama u domovini ostaje neupitna. Ovi tokovi novca direktno utiču na očuvanje kupovne moći stanovništva.
Analizirajući udio ovih sredstava u ukupnoj ekonomiji, podaci pokazuju da novčane doznake u navedenom periodu čine oko 7,8 posto bruto domaćeg proizvoda (BDP) Bosne i Hercegovine. Ovaj procenat jasno ilustruje ovisnost domaćeg tržišta o inostranim doznakama, koje su često presudne za održavanje likvidnosti i potrošnje unutar zemlje.
Ekonomski stručnjaci naglašavaju da ovi transferi imaju direktan i mjerljiv uticaj na raspoloživi dohodak domaćinstava. Novac koji stiže iz inostranstva najčešće se koristi za osnovnu potrošnju, plaćanje režija, školovanje i zdravstvene usluge. Za mnoga domaćinstva, posebno ona s nižim primanjima, doznake nisu samo dodatni izvor prihoda, već ključni faktor finansijske stabilnosti i preživljavanja.
Iz Centralne banke BiH ističu da, iako ne raspolažu preciznim podacima o distribuciji doznaka po pojedinačnim zemljama, trendovi ostaju nepromijenjeni. Novac uglavnom pristiže iz država u kojima je bh. dijaspora najbrojnija i najbolje organizovana, a to su prvenstveno zemlje zapadne Evrope, Skandinavije i Sjeverne Amerike.
Pored direktnog uticaja na građane, doznake imaju i širi makroekonomski značaj. U uslovima valutnog odbora koji je na snazi u Bosni i Hercegovini, stabilni devizni prilivi su od suštinske važnosti. Oni pomažu u očuvanju monetarne stabilnosti i jačanju povjerenja u domaću valutu, konvertibilnu marku. Također, s obzirom na to da je BiH neto uvoznik i ima izražen trgovinski deficit, doznake značajno ublažavaju deficit tekućeg računa.
Poređenja radi, trend rasta doznaka vidljiv je i kada se posmatraju prethodne godine. Ukupni tekući transferi su u 2024. godini dostigli 5,69 milijardi KM, od čega se na novčane doznake odnosilo 4,16 milijardi KM. Godinu ranije, 2023. godine, taj iznos je bio nešto manji, što ukazuje na kontinuirani rast priliva sredstava koji prate rast troškova života u domovini.
Zaključno, finansijska injekcija koju dijaspora šalje u Bosnu i Hercegovinu ostaje vitalna za funkcionisanje cjelokupnog sistema. Dok se domaća ekonomija bori sa strukturnim problemima, emotivna i finansijska veza iseljenika sa domovinom i dalje predstavlja jedan od najjačih stubova socijalne sigurnosti za hiljade porodica širom zemlje.
